Rabia Keskin
Köpük ile Pıtır, rengarenk resimlemesiyle bile çocuklarda merak ve heyecan uyandırmaya yetebilen 26 sayfadan oluşmuş, ciltsiz, kuşe baskılı çocuk öykü kitabıdır. Nevin Avan Özdemir’ in çevirmenliğini yaparak Türkçe’ ye kazandırdığı kitap çocukların ve çocuk ruha sahip herkesinde çok beğeneceği bir yapıt olarak yerini almıştır. Yazar kitabın içinde birçok alt temaya yer vermiş olmakla birlikte çocuk, çocuğun doğası, onun ilgisi, merakı, heyecanları kitabın içinde ustalıkla sezinletilirken aslında kardeşlik ilişkisini, onun sıcaklığını ve bağını okuyuculara sunmaktadır.
Köpük’ ün Pıtır adında küçük bir kız kardeşi vardı. Pıtır çok sevimli ama biraz yaramazdı. Köpük ne zaman oyun oynamak istese Pıtır, ‘’Pat!, Güm!’’ diyerek ortaya çıkıyor ve abisinin kurduğu oyunları bozuyordu. Her şeyin Pıtır’ ın aileye katılmasıyla başlayan öykü sade, açık ve anlaşılır bir anlatıma sahiptir. Sevimli iki kutup ayısının sıcacık kardeşliğini anlatan öykü de Pıtır aslında her çocuk gibi meraklı, heyecanlı, enerjik ve çok da sevimlidir. Okurken yaramazlık gibi görünen eylemler aslında bize çocukluğun doğal olan her halini göstererek bizleri gülümsetmektedir. Yazar Bedford öykünün kurmacalığını oluştururken tüm bunları düşünerek kaleme almıştır. Pıtır karakteri okura son derece doğal ve samimi olarak geçmektedir.
Köpük ise ailenin ilk çocuğudur ve bir kardeşin daha aileye katılmasıyla birlikte duygularında değişim yaşamaktadır. Kardeş kıskançlığını yenme gelişimini sağlayan bu kitapta, ilk çocuğun duygularına ve tavırlarına çok başarılı bir açıklık verilmiştir. Pıtır’ ın aileye katılmasıyla birlikte annenin küçük kardeşe her konu da yardımcı olması büyük kardeşin hem ailedeki yerini anlamlandırmasına hem de anne, yavruyla daha fazla ilgilenirken küçük bir kıskançlığa sebep olmaktadır.
Işıltılı bir kutup sabahıydı. Köpük esnedi ve gerindi. Keyifle:
-Anneciğim yüzmeye gidelim mi? diye sordu. Annesi:
-Kusura bakma Köpük, ama ben şimdi yüzmeyeceğim, dedi. Minik Pıtır’ a kahvaltısını yaptırmalıyım.
Bunun üzerine Köpük tek başına yüzmeye gitti, suyun üzerinde kendi kendine oynamayı çok seviyordu. (s. 3)
Yazar kardeş kıskançlığı sorunlarının üstesinden gelmekte her ne kadar Pıtır karakterini olağan kurguladıysa Köpük karakteri için de aynı durum geçerlidir. Köpük kardeşinin olması ile birlikte bir dönüşüm yaşasa da bu dönüşüm sürecinde kardeşi ile ilişkisine zarar vermemekte ve annesine karşı anlayışlı bir tutum sergilemektedir. Tek sıkıntısı annesi ile eskisi kadar paylaşım yapamamaktır. Duygularını yönetmek konusunda başarılı bir performans sergileyen Köpük’ ün tek isteği yalnız kalmaktır. Ancak yaramaz kardeşi onu bir türlü yalnız bırakmaz. Gittiği her yerde, kurduğu her oyunda peşindedir. Bu durumdan hiç memnun olmayan abisi ‘’Keşke Pıtır başka yerde oynasa.’’ diye düşünür.
Günlerden bir gün, Köpük sıkılıp biraz uzaklaşmak istedi. Nereye gittiğini düşünmeden yürüdü ve bir süre sonra yaramaz kardeşinin hiç dokunulmamış karların üstüne atlayıp yuvarlanmasıyla takip edildiğini anladı. Bu duruma hiçte sevinmeyen Köpük kardeşinden daha hızlı koşarak izini ona kaybettirdi. Tek isteği yalnız kalmaktı ama kar fırtınası geleceğini hesaba katmadı. Kardeşi kar fırtınasının üstesinden yalnız gelemezdi. Hemen ona ulaştı ve fırtına geçene kadar ona güvenli bir alan sağladı. Küçük kardeşi çok korkmuştu abisine sarıldı.
İşte bu olay aralarındaki bağ için bir dönüm noktası oluverir. Öykünün başından sonuna kadar karakterlerin tepkileri gayet doğal, kıskançlık duygusunun gelişimi ve çözümü zamana dayalı, aile ilişkilerinin gücü ise paylaşılan anlara bağlı olarak akıcı bir dille anlatılmıştır. Kıskançlık duygusu olumsuzlaştırılmadan, kardeşler arasında yada aile arasında bir çatışmaya yol açmadan zaman içinde yaşantı yoluyla kendiliğinden sona ermiştir. Burada önemli olan sabırlı olmak, anlayışlı olmak ve aile olmanın farkındalığı ile sorunların üstesinden taraf olmadan el ele birlikte gelebilmek önemli olmaktadır.
Öykünün ele alınışı ve çözümlenme biçiminde görülmektedir ki, kıskançlık duygusu olumsuz veya sorun bir durum olarak ele alınmaktan ziyade hayatın içinden gayet olağan ve anlayışla karşılanmaktadır. Bu sebeple kardeşi olan çocuklara, ilk çocuklara, ikiz kardeşi olanlara kesinlikle okunması gereken bir çocuk edebiyatı yapıtıdır. Kitabı taşıdığı içeriksel ve biçimsel özellikler sebebiyle 5-7 yaş grubuna ait olduğunu belirtsek de sıcacık, yalın ve sakin anlatımı, olayların dramatikleştirilmeden sevimli halde sunulması, karlarla kaplı resimleme güzelliği ile aslında 6 aydan itibaren her yaş grubundan insana seslenmektedir.
Kardeşi olan, çocuk olan ve ruhu çocuk olan herkesin severek okuyacağı ve iç ısıtan tatlı mı tatlı bir öykü kitabı. Kitap, ana iletinin yanı sıra sevgi, aile birliğine önem verme, iyimserlik, temizlik, özgüven, sorumluluk, yardımlaşma ve dayanışma değerlerini de içererek çocukların sosyal-duygusal gelişimine katkı sağlamaktadır. Köpük ile Pıtır, çocuğun duygusal dünyasını basitleştirmeden ele alan yaklaşımıyla, kardeş ilişkilerini konu edinen çocuk edebiyatı metinleri arasında ayırt edici bir konumda yer alır. Kardeş kıskançlığı çocukların kardeşini kıskanmasından daha çok ailedeki yerinin değerini yitirmesi, aileye aidiyet sorunları yaşama kaygısı, ebeveynlerin kendilerine yönelik sevgilerinin azalacağı yönündeki düşüncelerinden ibarettir.
Öykü yeni bir kardeşin aileye katılması durumlarında, kardeş sorunları yaşayan ebeveynlere, kardeş kıskançlığı yaşayan çocuklara rehber niteliğinde bir kitaptır. Kardeşlik, insanların birbirine destek olması, birlikte büyümesi ve birlikte hayaller kurdurmasıdır. Kardeşlik, birbirine görünmez ipler ile bağlı olmak ve hayat boyu o ipleri güçlendirmekten geçmektir. Bir kardeşe sahip olmak bir rakibin olması değil, birlikte başarılara ulaşmak için el ele yürümektir. Kitapta anne geri planda olup, çocukların arasında taraf olmadan ve iletişimlerine müdahale etmeden sadece sevgi verip destek olarak kendini göstermektedir. Anne karakterinin bu doğru tutumu ebeveynlere de yol göstererek kardeşler arasında saygı ve adaleti sağlama konusunda rehberlik etmektedir.
Resimli çocuk kitapları; öğrenme, eğlenme, oynama gereksinmelerini doğal ve kendiliğinden yaratılan ortamlar içinde yanıtlayan araçlardır. Bu araçların, çocuğun gelişim özelliklerine ve gereksinmelerine uygun olarak sanatçılar tarafından hazırlanması gerekir. Nitelikli resimli kitaplar, çocukların yaşamında onların bütün gelişim alanlarını etkileyen zenginleştirici birer kaynak özelliği taşır (Sever, 2013).
Her yaştan insanın ilgisini çekebilecek ve onlarda merak duygusu uyandırarak ve okuma isteği başlatabilecek güce sahip olan Köpük ile Pıtır, henüz okuma yazma bilmeyen çocuk için çok önemli bir ifade şekli, mutluluk ve öğrenme kaynağıdır. Erken yaşta çocuklar için alışkanlık haline getirilmesi gereken resimli çocuk kitapları ilerleyen yaşlarda da bu alışkanlıklarını sürdürmeye, okumaya, öğrenmeye ve gelişimine devam edecektir.
Sonuç olarak Köpük ile Pıtır, yazınsal nitelik taşıyan, sanatçı duyarlılığı ile oluşturulmuş, çocuğun duygu dünyasına seslenen, çocuk gerçekliğini önceleyen ve çocuğa görelik ilkelerini gözeterek hazırlanmış başarılı bir çocuk edebiyatı yapıtı olarak raflarda yerini alırken ailelere kütüphanelerinde bulundurmaları için tavsiye edilmektedir.
Kitabın Künyesi
Kitabın Adı: Köpük ile Pıtır Kitabın Resimleyeni: Steve Lavis
Kitabın Yazarı: David Bedford Kitabın Orijinal Adı: Max and Sadie
Kitabın Türü: 5-7 Yaş Çocuk Öykü Kitabı
Kaynakça
Bedford, D. (2025). Köpük ile Pıtır. Resimleyen: Steve Lavis. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Sever, S. (2013). İzmir: TUDEM
